Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir. Kripto fiyatları, hangi coinin alınacağı ya da kazanç konularına girmiyoruz; yalnızca cüzdan seçiminin teknik ve güvenlik tarafını anlatıyoruz.
Saklamalı ve saklamasız cüzdan arasındaki fark nedir?
Fark, özel anahtarın kimde olduğudur. Özel anahtar, bir adresteki kripto parayı harcama yetkisi veren gizli bilgidir.
- Saklamalı (custodial) cüzdan: Anahtarlar hizmet sağlayıcıdadır. Bir kripto borsasındaki hesabınız bu türdendir. Siz kullanıcı adı ve şifreyle girersiniz; transferi borsa sizin adınıza yapar.
- Saklamasız (non-custodial) cüzdan: Anahtarlar sizdedir. Bir cüzdan uygulaması ya da donanım cüzdanı bu türdendir. Transferi siz imzalarsınız; kimse sizin yerinize onay veremez ya da engelleyemez.
| Ölçüt | Borsa hesabı (saklamalı) | Kendi cüzdanınız (saklamasız) |
|---|---|---|
| Anahtarlar kimde? | Borsada | Sizde |
| Kurulum | Kimlik doğrulaması gerekir | Uygulama kurulumu yeterlidir |
| TL ile alım-satım | Var | Genellikle yok; borsa gerekir |
| Şifreyi unutursanız | Borsa hesabı kurtarabilir | Kurtarma kelimeleri yoksa para kaybolur |
| Hesap kısıtlaması | Borsa hesabı dondurabilir | Kimse cüzdanı donduramaz; ama hata da geri alınamaz |
| Ağ desteği | Borsanın açtığı ağlarla sınırlı | Uygulamanın desteklediği ağlarla sınırlı |
| En büyük risk | Borsanın batması ya da hesabın kısıtlanması | Kurtarma kelimelerinin kaybolması ya da çalınması |
Kripto hesabı nasıl açılır?
Borsa hesabı açmak için çoğu platform şu adımları ister:
- E-posta ya da telefonla kayıt.
- Kimlik doğrulaması: kimlik kartı ve yüz doğrulaması.
- İki adımlı doğrulamanın (2FA) açılması.
- TL yatırmak için kendi adınıza kayıtlı banka hesabının tanımlanması.
Kendi cüzdanınızı açmak için:
- Cüzdan uygulamasını yalnızca resmî sitesinden ya da resmî uygulama mağazasından indirin.
- “Yeni cüzdan oluştur” seçeneğiyle kurtarma kelimelerini alın.
- Kelimeleri kâğıda yazın; uygulama sizden sırayla tekrar girmenizi isteyecektir.
- Kullanacağınız ağları (ör. Tron, Ethereum) uygulamada etkinleştirin.
Türkiye’de kripto borsaları kim tarafından denetleniyor?
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimindedir. 2 Temmuz 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Kanun, Sermaye Piyasası Kanunu’nu değiştirerek kripto varlık hizmet sağlayıcılarını tanımladı; bu kuruluşların kurulması ve faaliyete başlaması SPK iznine bağlandı. Bilgi sistemlerinin TÜBİTAK’ın belirleyeceği ölçütlere uygunluğu da faaliyet şartları arasına girdi.
SPK, faaliyette bulunan, tasfiye beyanında bulunan ve tasfiye sürecindeki platformların listelerini kendi sitesinde yayımlar. Bir platforma hesap açmadan önce adının bu listelerde hangi başlık altında geçtiğini kontrol edin.
Kripto ile ödeme yapmak yasal mı?
Hayır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın “Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik”i 16 Nisan 2021’de yayımlandı ve 30 Nisan 2021’de yürürlüğe girdi. Yönetmeliğe göre kripto varlıklar ödemelerde doğrudan ya da dolaylı olarak kullanılamaz; ödeme ve elektronik para kuruluşları da kripto platformlarına aracılık edemez.
Yurt dışı merkezli bahis sitelerinde oynamak ise ayrıca 7258 sayılı Kanun kapsamında yaptırıma bağlıdır; kripto kullanmak bu durumu değiştirmez. Ayrıntılar: bahis siteleri yasal mı?
Cüzdan seçerken hangi ağ desteğine bakılmalı?
Cüzdanın ya da borsanın, kullanacağınız kripto için doğru ağı desteklemesi gerekir. Aynı kripto para birden fazla ağda dolaşır; örneğin USDT hem Tron (TRC20) hem Ethereum (ERC20) ağında vardır.
| Kripto | Yaygın ağ | Adres nasıl başlar? |
|---|---|---|
| USDT | TRC20 (Tron) | T |
| USDT | ERC20 (Ethereum) | 0x |
| Tron (TRX) | Tron | T |
| Ethereum (ETH) | Ethereum | 0x |
| Bitcoin (BTC) | Bitcoin | 1, 3 veya bc1 |
| Litecoin (LTC) | Litecoin | L, M veya ltc1 |
Bir borsa bir ağda yatırmayı açık tutup çekmeyi geçici olarak kapatabilir ya da tersini yapabilir. Transferden önce iki yönün de açık olduğunu kontrol edin.
Kripto cüzdan adresi nasıl bulunur?
Cüzdan adresi, kripto almak için karşı tarafa verdiğiniz kimliktir ve her ağ için ayrı olabilir.
- Borsa hesabında: “Yatır” ya da “Al” ekranında kripto parayı ve ağı seçin; borsa o ağa ait yatırma adresini ve QR kodunu gösterir. Aynı USDT için TRC20 ve ERC20 adresleri farklıdır.
- Kendi cüzdanınızda: Uygulamada ilgili varlığa dokunup “Al” (Receive) seçeneğine girin. Adres, kurtarma kelimelerinizden üretilir; uygulamayı başka bir cihaza aynı kelimelerle kurduğunuzda aynı adresler geri gelir.
Adresinizi paylaşmak güvenlidir; adres yalnızca para almaya yarar. Paylaşılmaması gereken, özel anahtar ve kurtarma kelimeleridir.
Adres nasıl doğrulanır?
Kripto transferi geri alınamaz; yanlış adrese giden parayı geri çevirecek bir aracı yoktur. Bu yüzden her gönderimde şu beş adımı uygulayın:
- Adresi elle yazmayın. Kopyala-yapıştır kullanın.
- İlk ve son 4-6 karakteri karşılaştırın. Bazı zararlı yazılımlar panodaki adresi değiştirir; yapıştırdıktan sonra kontrol etmek bu riski azaltır.
- Ağı adresle eşleştirin.
Tile başlayan adrese ERC20 seçerek gönderim yapılmaz. - Adres defterini kullanın. Sık kullandığınız adresi bir kez doğrulayıp kayıtlı adreslere ekleyin. Ancak bazı siteler her işlemde yeni adres üretir; eski adresi tekrar kullanmayın.
- Önce küçük tutarla deneyin. Yeni bir adrese ilk kez gönderimde küçük bir test transferi yapın.
Kripto hesabınızı nasıl korursunuz?
Borsa hesabı için:
- 2FA’yı açın. SMS yerine doğrulayıcı uygulama ya da güvenlik anahtarı daha güvenlidir; SMS, hat kopyalama yoluyla ele geçirilebilir.
- Çekim adresi beyaz listesini açın. Bu özellik, yalnızca önceden onayladığınız adreslere çekim yapılmasını sağlar.
- Bu hesaba özel e-posta ve şifre kullanın. Başka sitelerde kullandığınız şifreyi tekrar kullanmayın.
Kendi cüzdanınız için:
- Kurtarma kelimelerini çevrim dışı saklayın. BIP-39 standardını kullanan cüzdanlarda bu genellikle 12 ya da 24 kelimedir. Ekran görüntüsü almayın, bulut notlarına ya da mesajlaşma uygulamalarına yazmayın.
- Kelimeleri kimseyle paylaşmayın. Gerçek bir destek ekibi kurtarma kelimelerinizi asla istemez. İsteyen herkes dolandırıcıdır.
- Büyük tutarlar için soğuk cüzdan düşünün. Donanım cüzdanı, anahtarları internete bağlı olmayan cihazda tutar.
Hangisini seçmeli?
Seçim, kullanım amacınıza bağlıdır:
- TL ile kripto alıp satacaksanız bir borsa hesabı zorunludur.
- Kriptoyu uzun süre tutacaksanız ve anahtar sorumluluğunu üstlenebilecekseniz kendi cüzdanınız daha fazla kontrol sağlar.
- İkisini birlikte kullananlar, alım-satımı borsada yapıp uzun süre tutulacak tutarı kendi cüzdanına taşır.
Hangi platformu seçerseniz seçin, kullanım koşullarını okuyun: platformlar, kurallarına aykırı gördükleri işlemlerde hesabı kısıtlayabilir.
Kaynaklar
- 7518 sayılı Kanun: Resmî Gazete, 2 Temmuz 2024
- SPK duyurusu: Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılara İlişkin Duyuru
- SPK listesi: Faaliyette Bulunanlar Listesi
- Ödemelerde kripto yasağı: Resmî Gazete, 16 Nisan 2021, sayı 31456
- Kurtarma kelimeleri: Ledger Academy, BIP-39
Sık sorulan sorular
Kripto cüzdan nasıl açılır?
Borsa hesabında cüzdan, kimlik doğrulamasını tamamladığınızda hesabınızla birlikte oluşur; her kripto ve ağ için ayrı yatırma adresi üretilir. Kendi cüzdanınızda ise bir cüzdan uygulaması kurarsınız; uygulama size kurtarma kelimelerini verir ve adresleri bu kelimelerden üretir.
Soğuk cüzdan nedir?
Soğuk cüzdan, özel anahtarları internete bağlı olmayan bir cihazda (çoğunlukla donanım cüzdanında) saklayan saklamasız cüzdandır. Uzun süre tutulacak tutarlar için daha güvenlidir; sık ve küçük transferler için kullanımı daha zahmetlidir.
Kurtarma kelimeleri kaç kelimedir?
BIP-39 standardını kullanan cüzdanlarda kurtarma kelimeleri çoğunlukla 12 ya da 24 kelimedir; standart 15, 18 ve 21 kelimeyi de destekler. Bu kelimeleri bilen herkes cüzdandaki paranın tamamına erişebilir.
Türkiye'de kripto borsaları denetleniyor mu?
Evet. 7518 sayılı Kanun ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları 2024'te Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimine alındı; kurulmaları ve faaliyet göstermeleri SPK iznine bağlıdır. SPK, faaliyette bulunan ve tasfiye sürecindeki platformların listelerini kendi sitesinde yayımlar.
Kripto ile ödeme yapmak Türkiye'de yasal mı?
Hayır. Merkez Bankası'nın 16 Nisan 2021'de yayımlanan ve 30 Nisan 2021'de yürürlüğe giren yönetmeliğine göre kripto varlıklar ödemelerde doğrudan ya da dolaylı olarak kullanılamaz. Kripto almak ve tutmak bu yasağın kapsamında değildir.